Η ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΔΡΟ

Συνοπτική ιστορία της ναυτιλίας της Άνδρου

 Η Άνδρος διαθέτει πλούσια και πολυδιάστατη ναυτιλιακή ιστορία. Μνείες σχετικές με τη ναυτιλιακή δραστηριότητα των Ανδριωτών καταγράφονται από τα τέλη του 18ου αιώνα. Η ανάπτυξη της ναυτιλίας του νησιού αφορούσε κυρίως τη Χώρα και το χωριό Στενιές. Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, η ναυτιλία του νησιού επωφελήθηκε για την ανάπτυξή της από την παρακμή των παραδοσιακών ναυτικών κέντρων, τη μετοίκηση στο νησί Χιωτών εμπόρων και Ψαριανών ναυτικών, την εμπεδωμένη πρακτική της συμπλοιοκτησίας, τη δραστηριοποίηση του στόλου της στο θαλάσσιο εμπόριο σιτηρών από τα παραδουνάβια λιμάνια και τη συμμετοχή της ανδριώτικης παροικίας στο χρηματοπιστωτικό και ναυπηγικό κέντρο που αποτέλεσε για το νεότευκτο ελληνικό κράτος η Σύρος[1].

Η βασική τομή στην ιστορία κάθε ναυτότοπου, η στροφή στον ατμό, στην Άνδρο συνέβη το 1882. Έκτοτε, ο ατμήρης στόλος της έβαινε διογκούμενος, προσδεδεμένος στο όχημα της βρετανικής ναυτιλίας και βασισμένος στα πληρώματα που παρείχε το νησί, κατατάσσοντάς την το 1914 στη δεύτερη θέση μεταξύ των τοπικών νηολογίων της χώρας.

This slideshow requires JavaScript.

Μεταξύ των σημαντικών πρωτοβουλιών των πλοιοκτητών της ήταν η εγκαθίδρυση γραμμής υπερωκεάνιας επικοινωνίας με την Αμερική αλλά και η εμπλοκή τους στον εκσυγχρονισμό του νομικού πλαισίου λειτουργίας για τη ναυτιλία της χώρας. Αν και βασικό χαρακτηριστικό του ναυτότοπου είναι η νηολόγηση πλοίων και η μόνιμη εγκατάσταση των πλοιοκτητών του σ’ αυτόν μέχρι και τον Μεσοπόλεμο, η ναυτιλιακή του παράδοση συνεχίζεται κυρίως από τη διεθνώς προσανατολισμένη σήμερα ναυτιλιακή του κοινότητα ενώ δραματική μείωση παρατηρείται στο ποσοστό των Ανδριωτών που επιλέγουν να δραστηριοποιηθούν στο ναυτικό επάγγελμα. Το νησί έχει γνωρίσει από τα τέλη του 19ου αιώνα τη μετανάστευση του ναυτικού και μη στοιχείου του, ενώ τις τελευταίες δεκαετίες νέοι κάτοικοι και δεύτερης γενιάς οικονομικοί μετανάστες πυκνώνουν τον πληθυσμό του.


        [1] Σχετικά με τη ναυτιλία της Άνδρου βλ. Δανιόλος Γεώργιος, Η Ναυτιλία της Άνδρου, έκδοση της Ενώσεως Ελλήνων Εφοπλιστών, 1988. – Μπίστης Ε. Λεωνίδας, Ο ατμήρης εμπορικός στόλος της Άνδρου, από της συστάσεώς του μέχρι της λήξεως του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου 1882-1945, Ένωσις Ανδρίων 1982. – Πολέμης Ι. Δημήτριος, Τα ιστιοφόρα της Άνδρου, Καΐρειος Βιβλιοθήκη, εκδόσεις Άγρα, Άνδρος 1991. – Πολέμης Ι. Δημήτριος, «Ιστορία της Άνδρου», Πέταλον. Συλλογή ιστορικού υλικού περί της νήσου Άνδρου, Άνδρος 1981. – Πολέμης Ι. Δημήτριος, «Στοιχεία δια την εξέλιξιν του ναυτικού της Άνδρου», Πέταλον. Συλλογή ιστορικού υλικού περί της νήσου Άνδρου, τεύχος δεύτερον, Άνδρος 1980, 110-152. – Πολέμης Ι. Δημήτριος, «Περί την ιστορίαν της Άνδρου κατά τον ΙΘ΄ αιώνα», Πέταλον. Συλλογή ιστορικού υλικού περί της νήσου Άνδρου, τεύχος πρώτον, Άνδρος 1977, 1-21. – Πολέμης Ι. Δημήτριος, «Άνδρος και ναυτιλία. Πώς παρουσιάζεται το πρόβλημα», Ναυτικά Χρονικά, τεύχ. 923/682 (1973), 2-6. – Χαρλαύτη Τζελίνα, Χαριτάτος Μάνος, Μπενέκη Ελένη, Πλωτώ. Έλληνες καραβοκύρηδες και εφοπλιστές από τα τέλη του 18ου έως τις παραμονές του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, Ε.Λ.Ι.Α., Αθήνα 2002. – Τουντασάκη Ειρήνη, «Ο ρόλος της ναυτιλίας στις κοινωνικές μεταβολές ενός αρβανίτικου χωριού της Άνδρου», Πρακτικά του Α΄ Κυκλαδολογικού Συνεδρίου «Τα περί Άνδρου», Άνδρος, 5-9 Σεπτεμβρίου 1991, Ανδριακά Χρονικά 21, Καΐρειος Βιβλιοθήκη, Άνδρος 1993, 245-256. – «Η ναυτιλία της Άνδρου: ιστιοφόρα και ατμόπλοια», στο: Ναυτική παράδοση στο Αιγαίο. Ταρσανάδες και σκαριά. Άνδρος, Υπουργείο Αιγαίου 1998.